ຮ່ອງຮອຍວັດຖຸບູຮານ ເມືອງຫາດຊາຍຟອງ ນະ​ຄອນ​ຫລວງວັນ​ຈັ​ນ.

ສຳ​ຫລວດຮ່ອງຮອຍວັດຖຸບູຮານ ເມືອງຫາດຊາຍຟອງ.

ເມື່ອງ​ຫາດ​ຊ​າຍ​ຟອງ​ຖື​ວ່າ​ເປັນ​ເມືອງ​ໜື່ງ​ທີ່​ເກົ່າ​ແກ່ ແລະ ຕັ້ງ​ຢູ​ເຂດ​ແຄມ​ແມ່​ນ້ຳ​ຂອງ​ນີ້​ມາ​ດົນ​ຫລາຍ​ສັດ​ຕະ​ວັດ​ແລ້ວ ມີ​ວັດ​ຖະ​ນາ​ທຳ​ຮີດ​ຄອງ​ອັນ​ດີ​ງາມ​ມາ​ແຕ່​ໃດໆ​ແລ້ວ ສະ​ນັ້ນ​ຮ່ອງ​ຮອຍ​ວັດ​ຖຸ​ບູ​ຮານ​ຕ່າງໆ​ກໍ່​ຍັງ​ຄົງ​ມີ​ໃຫ້​ຄົນ​ລຸ້ນ​ໃໝ່​ໄດ້​ເຫັນ​ກັນ​ຢູ່ ແລະ ປະ​ຈຸ​ບັນ​ກໍ່​ຍັງ​ສາ​ມາດ​ໄປ​ເບິ່ງ​ໄດ້ ຫລື ສອບ​ຖາມ​ຜູ່​ເຖົ້າ​ຜູ່​ແກ່​ຕາມ​ບ້ານ​ຈະ​ໄດ້​ຮູ້​ທີ່​ໄປ​ທີ່​ມາ​ຂອງ​ມັນ ແລະ ເມືອງເກົ່າຊາຍຟອງແຫ່ງນີ້ແມ່ນໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກຂອມໃນສະໄຫມກ່ອນ ປະມານໃນສັດຕະວັດທີ 12.

ຜູ້ທີມັກຮັກທາງດ້ານວັດທະນະທັມ ໄດ້ພາກັນໄປເບິ່ງຊາກຂອງວັດຖຸບູຮານ ເຊັ່ນ : ພຣະທາຕຸ , ວັດ, ພຣະພຸດທະຮູບ ໄຫທີຖືກຂຸດພົບໃນເຮືອນປະຊາຊົນ ເມື່ອເດືອນມີນາ 2019 ເຊິ່ງໃນເຂດເມືອງຫາດຊາຍຟອງ ນະຄອນຫລວງວຽງຈັນນີ້ ເມື່ອກ່ອນເປັນເມືອງເກົ່າແກ່ແລະມີສິລະປະລັກສະນະທີສ້າງຂຶ້ນສະເພາະຕົນທີເປັນເອກະລັກ ເຊິ່ງບັນດາພຣະພຸດທະຮູບສະໄຫມນັ້ນເອິ້ນວ່າ ພຣະພຸດທະຮູບສະໄຫມເສດຖາປຸຣະແລະຊາຍຟອງ ທີໄດ້ຮັບອິດທິພົນຂອງຂອມແຜ່ເຂົ້າມາ ເຊິ່ງພຣະພຸດທະຮູບໃນສະໄຫມນີ້ ມັກສ້າງດວ້ຍຫິນ ແຕ່ວິວັດທະນາການມາຈາກສິລະປະສິໂຄດຕະບອງ ມີລັກສະນະຮູບແບບຄື :

ເບິ່ງ​ເມືອງ​ລາວ ສະ​ຖານ​ທີ່​ບູ​ຮານ
ພາບ: Art and Culture of Laos

– ເກດມາລາ ( ຜົມ ) ເຫນືອນສີໂຄດຕະບອງ ແຕ່ປ່ຽນຮູບແບບເປັນຫຼາຍຢ່າງເຊັ່ນ : ຂອດເປັນກົ້ນຫອຍ, ຝາຊີຂວ້ຳ, ເປັນມຸງກຸດເທວະຮູບ, ເປັນດອກບົວກີບອ້ອມຮອບ.
– ຍອດແປວພຣະເກສາເສັ້ນໃຫຍ່ ແຕ່ເສັ້ນພຣະເກສາເຮັດຄືກັບຄົນ ບາງເທື່ອກໍ່ເປັນຂົດຂະໝວດລະອຽດກໍ່ມີ ຫຍາບໆກໍ່ມີ.
– ພຣະພັກກ້ວາງ.
– ພຣະໂອດ ( ຮີບສົບ ) ເຕື່ອຍລົງແລະຄາງປ້ານ.
– ຜ້າຈີວອນ ຖ້າເປັນພຣະປາງຢືນຈະເປັນຫົ່ມຄຸມ ຖ້າເປັນປາງນັ່ງ ຈະມີທັງຫົ່ມຄຸມແລະບ່ຽງບ່າ.
– ຜ້າສັງຄາຕິຍາວຮອດພຣະນາພີ ( ສາຍບື ).
– ຜ້າສະບົງຂ້າງເທີງບານເປັນສັນຄືກັນສາຍຮັດແອວ.
– ພຣະກັນ ( ຫູ ) ໂດຍສ່ວນໃຫຍ່ຈະຍາວຢ່ອນລົງຮອດພຣະອັງສະ ( ບ່າ ) .
– ຖ້າເປັນພຣະອົງຂະໜາດໃຫຍ່ຈະມີລັກສະນະພິເສດດັ່ງນີ້ : ເສັ້ນພຣະເກສາຈະຄືກັນກັບເສັ້ນຜົມຄົນ ແລະຈະຄ້າຍຄືຫນາມເປືອກຫມາກມີ້ ບາງຄັ້ງກໍ່ຄ້າຍຄືກັບຫອຍເບ້ຍ..
– ຖ້າເປັນພຣະຊົງເຄື່ອງຈະມີລັກສະນະພິເສດຄື : ມີສາຍຄໍ ມີປອກແຂນ ຜ້າພັນກາຍເປັນລວດລາຍແບບຂອມ.
– ຮ່ອງບົວແທ່ນ ມີທັງບົວຂວ້ຳແລະບົວຫງາຍ ແລະມີແຕ່ບົວຫງາຍຢ່າງດຽວກໍ່ມີ ຫລືບົວຂວ້ຳກໍ່ມີພາຍຫລັງພຣະພຸດທະສາສະໜາແບບມະຫາຍານໄດ້ສູ້ຍັນກັບລັດທິລັງກາວົງ ສຸດທ້າຍລັດທິລັງກາວົງເປັນຝ່າຍຊະນະໃນຂະເໝນແລະແຜ່ມາມີອິດທິພົນຢູ່ລາວ ພຣະພຸດທະສາສະໜານິກາຍມະຫາຍານໃນລາວກໍ່ຫມົດໄປ.

ເບິ່ງ​ເມືອງ​ລາວ ​ພະ​ພຸດ​ທະ​ຮູບ
ພາບ: Art and Culture of Laos

ເມືອງເກົ່າຊາຍຟອງ ຕັ້ງຢູ່ແຄມນ້ຳຂອງ ຫ່າງຈາກເມືອງວຽງຈັນໄປດ້ານໃຕ້ປະມານ 15-20 ກິໂລແມັດ, ເມື່ອ ຄສ 1903 ໄດ້ມີການຄົ້ນພົບສິລາຈາຣຶກຂອມຫລັກທີ 1 ຂອງໂຮງໝໍເມືອງຊາຍຟອງ ເຊິ່ງເປັນສິລາຈາຣຶກພາສາສັນສະກິດ ສະໄຫມຍຸກຂອງພຣະເຈົ້າໄຊຍະວໍຣະມັນທີ 7 ( ຄສ 1181-1220 ) ເນື້ອໃນຂອງສິລາຈາຣຶກ ເຊິ່ງແປໂດຍທສາສະດາຈາຣຍ໌ຫລຸຍ ຟີໂນດ (Louis Finot) ນັກບູຮານຄະດີຄົນຝຣັ່ງເສດ ແມ່ນມີເນື້ອໃນກ່ຽວກັບລະບຽບການຂອງໂຮງຫມໍ ຫລື ອະໂຣຄະຍະສາລາ ເຊິ່ງບໍລິການປິ່ນປົວຄົນແລະສັດພ້ອມ ປະກອບມີນາຍແພດ 2 ຄົນ , ການຢາ 2 ຄົນ , ນາງພະຍາບານ 8 ຄົນ ຍາມ 19 ຄົນ ແລະມີຄົນຮັບໃຊ້ ( ພະນັກງານ ) ປະມານ 100 ຄົນ ອື່ນໆ ສະແດງໃຫ້ເຫັນອຳນາດອິດທິພົນຂອງຂອມທີແຜ່ເຂົ້າມາຮອດເມືອງວຽງຈັນ ປັດຈຸບັນສິລາຈາຣຶກນີ້ແມ່ນປະດິດສະຖານຢູ່ຫໍພຣະແກ້ວ ນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ.

ເບິ່ງ​ເມືອງ​ລາວ ​ພະ​ເຈົ້າ
ພາບ: Art and Culture of Laos

ວັດຖຸພັນອີກສິ່ງຫນຶ່ງທີຄວນກ່າວເຖິງນັ້ນກໍ່ຄື ຮູບແກະສະຫລັກຫິນ ພຣະໄຊຍະພຸດທະມະຫານາກ ຫລືຮູບພຣະເຈົ້າໄຊຍະວໍຣະມັນທີ 7 ກະສັດຂະເໝນຜູ້ທຳອິດທີລະຖິ່ມຄວາມເຄົາຣົບແລະຄວາມເຊື່ອຈາກສາສະໜາພາມ ປ່ຽນມານັບຖືພຣະພຸດທະນາສາໜາ ເຊິ່ງຮູບພຣະເຈົ້າໄຊຍະວໍຣະມັນທີ 7 ສະຫລັກດ້ວຍຫິນຊາຍປະທັບນັ່ງປາງສະມາທິ ນັ່ງຂັດຕະມາດ ຫນ້າຕັດກ້ວາງປະມານ 1 ແມັດ ເຊິ່ງແມ່ນຄົ້ນພົບຢູ່ເມືອງຊາຍຟອງ ປັດຈຸບັນແມ່ນປະດິດສະຖານຢູ່ກົມມະລານພຣະທາຕຸຫລວງ ນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ ເຊິ່ງເປັນອົງໃຫຍ່ສຸດ ແລະສົມບູນທີສຸດ ເຊິ່ງຖືວ່າເປັນພຣະພຸດທະຮູບ 1 ໃນ 5 ທີຍັງມີ ຄືທີຫໍພິພິຕະພັນພະນົມເປັນ , ພິພິຕະພັນບາງກອກ ອີກອົງຫນຶ່ງເອິ້ນວ່າ ທ້າວພົມມະທັດທີພິມາຍ ທີວັດພຣະພາຍລວງ ເມືອງເກົ່າສຸໂຂໄທ ທີປະເທດລາວເຮົານີ້ເປັນພຣະພຸດທະຮູບອົງທີສົມບູນທີສຸດ ແລະໃຫຍ່ກວ່າ 4 ອົງທີພົບແລ້ວນັ້ນຫລັງຈາກຫມົດຍຸກຂອງເຈົ້າໄຊຍະວໍຣະມັນທີ 7 ສິ້ນພຣະຊົນໄປແລ້ວ ອຳນາດ ອິດທິພົນຂອງຂະເໝນ ກໍ່ສິ້ນສຸດ.

ເບິ່ງ​ເມືອງ​ລາວ ລົດ​ເກົ່າ
ພາບ: Art and Culture of Laos

ໃນການເລາະຊົມຄັ້ງນີ້ ແມ່ນໄດ້ໄປເບິ່ງທາຕຸເກົ່າແກ່ ທີມີຕົ້ນໄມ້ປົກຫຸ້ມຢູ່ 5 ຈຸດ , ພຣະພຸດທະຮູບເກົ່າຢູ່ໃນວັດເກົ່າ ( ປັດຈຸບັນນີ້ບໍ່ມີວັດແລ້ວ ) ແລະເບິ່ງໄຫບູຮານທີຂຸດຄົ້ນໃນດິນຢູ່ເຮືອນປະຊາຊົນເມື່ອເດືອນມີນາ 2019 ຜ່ານມາ ເຊິ່ງບັນດາ ທາຕຸຕ່າງໆ ທີເຫັນ ແມ່ນມີດິນຈີ່ແບບເກົ່າແກ່ທີເປັນກ້ອນໃຫຍ່ໆ ແລະກ້ອນໆນ້ອຍ ເຊິ່ງອາດຈະຕີລາຄາໄດ້ວ່າ ພຣະທາຕຸເຫລົ່ານີ້ອາດມີການບູຣະນະປະຕິສັງຂອນມາຫລາຍຍຸກຫລາຍສະໄຫມ ແລະຕາມດິນສວນຂອງປະຊາຊົນ ທີມີການຂຸດນ້ຳສ້າງ ຈະເຫັນດິນຈີ່ຕາມຂອບຂຸມທີຂຸດລົງໄປ ເຊິ່ງໃນອານາບໍລິເວນນີ້ເມື່ອກ່ອນຄົງຈະມີສິ່ງກໍ່ສ້າງ ທັງວັດວາອາຮາມ ບ້ານເຮືອນຢູ່່ຢ່າງຫລວງຫລາຍ ( ສະຫລຸບແລ້ວການທີມີການລົງສຳຫລວດຄັ້ງນີ້ຍັງສະຫລຸບບໍ່ໄດ້ເທື່ອວ່າ ທາຕຸບາງຫນ່ວຍສ້າງເມື່ອໃດ ຊື່ວ່າວັດຫຍັງ ຕ້ອງໄດ້ຄົ້ນຄວ້າຕໍ່ໄປ ເພາະຍັງມີຫລາຍໆບ່ອນທີຍັງບໍ່ທັນໄດ້ໄປເທື່ອ).

ເນື້ອໃນຂອງປະຫວັດເມືອງເກົ່າຊາຍຟອງແມ່ນໄດ້ມາຈາກປື້ມ 3 ເຫລັ້ມ ຄື :

– ເມືອງວຽງຈັນສະໄຫມບູຮານ ຂອງທ່ານຫິມມະກອນ ມະໂນທັມ.
– ພຸດທະສິລະປະລາວ ຂອງຮອງສາສະດາຈາຣຍ໌ ສະຫງວນ ຣອດບຸນ.
– ຄວາມເປັນມາຂອງພຣະພຸດທະສາສາໜາໃນລາວ ຂອງອາຈາຣຍ໌ ດຣ ສຸເນດ ໂພທິສານ.

ຕິດຕາມ​ຂ່າວການ​ເຄືອນ​ໄຫວທັນ​​ເຫດ​ການ ເລື່ອງທຸ​ລະ​ກິດ ແລະ​ ເຫດ​ການ​ຕ່າງໆ ​ທີ່​ໜ້າ​ສົນ​ໃຈໃນ​ລາວ​ໄດ້​ທີ່​ Facebook Doodido ແລະ ເວັບ​ໄຊ doodido.com

ຂອບ​ໃຈແຫລ່ງ​ທີ່​ມາ​: ເພ​ຈ Art and Culture of Laos