ຄໍາວ່າ “ຄາຍ” ການນໍາໃຊ້ ແລະ ຄວາມໝາຍໃນພາສາລາວ

SA Game

DooDiDo

ອະທິບາຍຄໍາວ່າ “ຄາຍ” ມີຄວາມໝາຍແນວໃດ?

ຄໍາວ່າ “ຄາຍ” ໝາຍເຖິງເຄື່ອງບູຊາຢ່າງນຶ່ງ ທີ່ໃຊ້ໃນພິທີກໍາທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບຄວາມເຊື່ອທາງສາດສະໜາ ເຊັ່ນ ບູຊາທະພຸດທະຮູບ, ບູຊາເທວະດາ, ບູຊາແຖນ, ບູຊາສິ່ງສັກສິດ, ຄູບາອາຈານ ແລະ ຜູ້ທີ່ເຄົາລົບ ເປັນຕົ້ນ. ຄາຍມີເຄື່ອງປະກອບ ແຕກຕ່າງກັນໄປຂຶ້ນກັບເງື່ອນໄຂ, ສະພາບແວດລ້ອມ ແລະ ຈຸດພິເສດ ຂອງແຕ່ລະພື້ນທີ່ ແຕ່ສ່ວນໃຫຍ່ ຈະປະກອບມີດອກໄມ້ທູບທຽນ ເປັນຫຼັກ ບາງບ່ອນກະມີ ນໍ້າຫອມ ເສື້ອ ຜືນແພວາ ແລະ ອື່ນໆ. ໃນການກະກຽມພິທີຕ້ອງມີການກຽມຄາຍດ້ວຍເຄື່ອງທີ່ກ່າວມາ ແລະ ມີການຕັ້ງ ຄາຍຄັກແນ່, ມີຄ່າຄູຄ່າຄາຍນໍາອີກ ເຊັ່ນ: ຄ່າຄາຍດູໝໍ, ຄ່າຄາຍເຊີນຄູບາອາຈານໄປສູດເຮືອນ, ຄາຍຊູ ມາພໍ່ແມ່, ຄາຍຊູມາຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່, ຄາຍແກ້ບະ ລະອື່ນໆ.

ນອກຈາກນີ້, “ຄາຍ” ຍັງແມ່ນໝາຍເຖິງວັດສະດຸ ຫຼື ສິ່ງອື່ນໆທີ່ເປັນຂົນນ້ອຍໆ ຫຼື ຝຸ່ນ ທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດມີ ອາການຄັນຄາຍ ເຊັ່ນ: ຄາຍເຂົ້າເປືອກ, ຄາຍບົ້ງ, ຄາຍເປືອກໄມ້, ຄາຍໝາກຕໍາແຍ, ຄາຍແມງກະເບື້ອ ຂົນ. ພ້ອມກັນນັ້ນ, “ຄາຍ” ຍັງໝາຍເຖິງຕົ້ນຄາຍ ຊຶ່ງເປັນຕົ້ນແນວນຶ່ງທີ່ມີຫຼາຍຢູ່ພາກເໜືອຂອງລາວ ແລະ ໃນເວລາບຸນປີໃໝ່ຂອງຊາວຫວຽດນາມ, ຊາວຈີນ ມັກເອົາງ່າ ແລະ ດອກຄາຍມາປະດັບ, ຕົ້ນຄາຍມີດອກ ງາມຫຼາຍ ແລະ ໝາກກໍແຊບອີກດ້ວຍ.

SA Game
DooDiDo

“ຄາຍ” ຍັງແມ່ນອາການຄັນຄາຍ ຊຶ່ງເກີດຂຶ້ນຈາກການສໍາພັດ ຂົນ ຫຼື ຝຸ່ນ ທີ່ໄດ້ກ່າວມາຂ້າງເທິງ. ອີກຄວາມໝາຍນຶ່ງ “ຄາຍ” ຍັງແມ່ນການເອົາອາຫານທີ່ຫຍໍ້າໃນປາກ ອອກມາ ຫຼື ແມ່ນອາການຄືນສິ່ງຂອງອອກຈາກປາກ ເຊັ່ນ: ຄາຍອອກ, ຄາຍຖີ້ມ, ຄາຍໝາກ, ຄາຍອາ ຫານ, ກືນບໍ່ເຂົ້າຄາຍບໍ່ອອກ. “ຄາຍ” ຄາຍເມື່ອນໍາໄປປະສົມກັບຄໍາອື່ນຍັງໃຫ້ຄວາມໝາຍຕ່າງໄປ ດັ່ງ ຜ່ອນຄາຍ ແມ່ນການເຮັດໃຫ້ຮ່າງກາຍ ແລະ ຈິດໃຈ ຫຼື ອາລົມດີຂຶ້ນ, ຫຍາບຄາຍ ແມ່ນເວົ້າຈາ ຫຼື ປະ ພືດບໍ່ດີບໍ່ເປັນຕາເບີ່ງຕາຟັງຢ່າງນຶ່ງ, ເສື່ອມຄາຍ ແມ່ນເຮັດໃຫ້ບໍ່ໜ້າເຊື່ອຖື ຫຼື ຄວາມເຊື່ອຖືຫຼຸດລົງ.

ສະນັ້ນ ເພື່ອໃຫ້ເຂົ້າໃຈ ການນໍາໃຊ້ຄໍາດັ່ງກ່າວໃຫ້ຫຼາຍຂຶ້ນ ເຮົາມາເບິ່ງລາຍລະອຽດດັ່ງລຸ່ມນີ້:

ຄຳວ່າຄາຍ”.

“ຄາຍ” (1. ຄໍານາມ) ເຄື່ອງຕອບແທນເພື່ອເປັນຄ່າຢາ ຫຼື ຄ່າປິ່ນປົວ ຫຼື ຄ່າເທດ (ຮຽກຄາຍເທດ). ສິ່ງທີ່ ເປັນຂົນ ຫຼື ຝຸ່ນ ເຊິ່ງພາໃຫ້ເກີດຄັນ ຕິດຢູ່ຕາມເມັດເຂົ້າເປືອກ ຫຼື ໝາກຕໍາແຍ ເປັນຕົ້ນ. ຊື່ຕົ້ນໄມ້ຢ່າງ ນຶ່ງ ຮຽກ ຕົ້ນຄາຍ ຫຼື ຕົ້ນໝາກຄາຍ. (2. ກິລິຍາວິເສດ) ອາການທີ່ເຮັດໃຫ້ຄັນ, ບໍ່ກ້ຽງ, ຫຍະ. (3. ຄໍາກິລິຍາ) ອາການຄືນສິ່ງຂອງອອກຈາກປາກ.

ຕົວຢ່າງ:

  • ໝໍຢາພື້ນເມືອງແນະນໍາໃຫ້ຜູ້ມາປົວ, ກ່ອນປົວຕ້ອງຕັ້ງຄາຍ ໃນນັ້ນໃຫ້ມີດອກໄມ້ 5 ຄູ່, ທຽນ 5 ຄູ່, ຢາສູບ 5 ກອກ, ເຫຼົ້າຂາວ 1 ແກ້ວ ແລະ ເງິນປັດໃຈຕາມສັດທາ ເພື່ອຄອບຄູບາອາຈານ.
  • ເດັກນ້ອຍບໍ່ຮູ້ ແລະ ໄປສໍາພັດກັບບົ້ງຄາຍເຮັດໃຫ້ຂົນມັນຕິດ ແລະ ຄັນຄາຍໝົດຕົນໂຕ ເກົາຢູ່ ບໍ່ເຊົາເຮັດໃຫ້ແດງໝົດໂຕ.
  • ຕົ້ນຄາຍເວລາດອກບານງາມຫຼາຍ ປຽບສະເໝືອນດອກຊະກຸລະຍີ່ປຸ່ນ ແລະ ດອກເໝີຍຈີນ ເບີ່ງ ແລ້ວເປັນຕາອອນຊອນ.
  • ເດັກນ້ອຍກິນອີ່ມແລ້ວ ແຕ່ແມ່ຂອງລາວຍັງປ້ອນຢູ່ເລື້ອຍໆ ແລະ ລາວກໍຄາຍຖີ້ມເຊັ່ນກັນ.

ສະຫຼຸບ.

ຄໍາວ່າ “ຄາຍ” ແມ່ນເຄື່ອງບູຊາ ຫຼື ສັກກະລະ, ຖະຫວາຍ ຢ່າງນຶ່ງກ່ຽວກັບຄວາມເຊື່ອທາງສາດສະໜາ ຫຼື ຕໍ່ຜູ້ທີ່ມີຄຸນ “ຄາຍ” ຍັງໝາຍເຖິງສິ່ງທີ່ເປັນຂົນນ້ອຍໆ ຫຼື ຝຸ່ນ ຖ້າສໍາພັດແລ້ວເຮັດໃຫ້ເກີດມີອາການ ຄັນຄາຍ. ນອກຈາກນັ້ນ, “ຄາຍ” ຍັງແມ່ນຕົ້ນໄມ້ແນວນຶ່ງ ຊື່ຕົ້ນ ຄາຍ ຊຶ່ງສາມາດພົບເຫັນຫຼາຍຢູ່ພາກ ເໜືອຂອງລາວ, ປະເທດຫວຽດນາມ, ປະເທດຈີນ, ເກົາຫຼີ ແລະ ປະເທດຍີ່ປຸ່ນ ດອກຄາຍແມ່ນງາມຫຼາຍ ແລະ ໝາກຂອງມັນກໍສາມາດກິນໄດ້ລົດຊາດແຊບດີ. “ຄາຍ” ຍັງແມ່ນການຄັນຄາຍຜິວໜັງເກີດຂຶ້ນຈາກ ການສໍາພັດຂົນ ຫຼື ຝຸ່ນ ທີ່ມີຄາຍ. “ຄາຍ” ຍັງແມ່ນການຄາຍອາຫານທີ່ຢູ່ປາກອອກມາ ຫຼື ແມ່ນອາການ ຄືນສິ່ງຂອງອອກຈາກປາກ.

ຕິດຕາມຂ່າວການເຄືອນໄຫວທັນເຫດການ ເລື່ອງທຸລະກິດ ແລະ ເຫດການຕ່າງໆ ທີ່ໜ້າສົນໃຈໃນລາວໄດ້ທີ່ DooDiDo